Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
 
Cmentarz żydowski w Żyrardowie  - foto K. Bielawski

Pierwsi Żydzi na ziemiach polskich pojawili się prawdopodobnie w X wieku. Stosunki z ludnością chrześcijańską układały się różnie, jednak wielu Żydów wygnanych z innych krajów właśnie tu zostało na stałe. Przed 1939 r. Polskę zamieszkiwało trzy i pół miliona Żydów. W wielu miastach Żydzi stanowili ponad 50% ludności.

Tysiącletnia obecność Żydów w Polsce została brutalnie przekreślona przez hitlerowców. Eksterminacji uniknęła jedynie garstka polskich Żydów. Większość tych, którzy przeżyli Zagładę, opuściła kraj po drugiej wojnie światowej. Fale emigracji wywołał pogrom kielecki w 1946 r. oraz wydarzenia marcowe z 1968 r. Dziś nad Wisłą mieszka zaledwie - według różnych szacunków - od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy Żydów.

Dziedzictwo materialne Żydów w Polsce stanowią nieliczne ocalałe - choć najczęściej zrujnowane i wykorzystywane niezgodnie z pierwotnym przeznaczeniem - synagogi, mykwy i inne obiekty. Pozostało też około 1170 żydowskich cmentarzy. Im właśnie poświęcona jest ta witryna.

Los dla cmentarzy żydowskich okazał się tragiczny. Były nierzadko niszczone przez niemieckie okupanta, po wojnie często wykorzystywane jako źródło budulca, a przez komunistyczne władze skazane na zapomnienie. Dziś często też nie wiemy - lub taką niewiedzę udajemy - co znajduje się za starym murem lub w pobliskim lesie. Niestety, wciąż trwa proces dewastacji cmentarzy.

Cmentarze żydowskie to przede wszystkim miejsca pochówku tysięcy ludzi i jako takim należy im się szacunek. To nierzadko najstarsze zabytki kultury materialnej w danej miejscowości czy rejonie. Ukryte gdzieś na uboczu, porośnięte wysoką trawą intrygują swą atmosferą i zachwycają finezją wykonania hebrajskich inskrypcji, pracowicie wykutych w kamieniu przez nieznanych rzemieślników - artystów.

Strona www.kirkuty.xip.pl powstała w 2005 r. i jest próbą prezentacji i dokumentacji cmentarzy żydowskich. Autorzy mają nadzieję, że niniejszy przewodnik zwróci uwagę na znikające z naszego krajobrazu ślady po przedwojennej społeczności żydowskich i zainspiruje do działań na rzecz ich ochrony.

Cmentarz żydowski w Lublinie (foto: A. Szulczyński)
Cmentarz żydowski w Tarnowie (foto: A. Szulczyński)
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas