Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
OLSZTYN (niem. Allenstein)

Cmentarz żydowski w Olsztynie (niem. Allenstein) powstał w 1818 lub 1891 r., w południowo-zachodniej części miasta, przy Seestrasse (obecnej ul. Zyndrama z Maszkowic). Działka cmentarna została z czasem powiększona o część od strony południowo-zachodniej, ostatecznie tworząc wydłużony prostokąt o przybliżonych wymiarach 25 x 160 m.

Cmentarz był ogrodzony murem z cegły. W latach 1911-1913 r. przy wejściu wzniesiono dom przedpogrzebowy oraz budynek administracyjny, tzw. dom ogrodnika, zaprojektowane przez Ericha Mendelsohna, w tym czasie studenta architektury.

Cmentarz przetrwał drugą wojnę światową w stosunkowo dobrym stanie. Wiadomo, że jeszcze do 1949 r. odbywały się na nim pochówki. W tym czasie obiektem opiekował się społecznie Marian Smoliński.

Obiekt ulegał jednak stopniowej dewastacji, m.in. w wyniku kradzieży nagrobków. Jesienią 1958 r. na polecenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej robotnicy usunęli znaczną część nagrobków, rozkopali groby oraz częściowo zniszczyli ogrodzenie. Po śmierci Mariana Smolińskiego (zm. 04.04.1969 r.) decyzją władz cmentarz został przekształcony w park. Nagrobki po rozbiciu wykorzystano do budowy murków przy restauracji "Casablanca". W 1971 r. zabudowania cmentarne przeznaczono na siedzibę Archiwum Państwowego, przebudowując je i łącząc przybudówką.

W latach 90. cmentarzem zainteresowali się działacze Stowarzyszenia Wspólnota Kulturowa "Borussia". Dzięki ich zaangażowaniu doszło do podpisania umowy dzierżawy z Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego (która odzyskała obiekt w ramach procesu restytucji mienia dawnych gmin żydowskich), a w latach 2006-2013 stopniowo odrestaurowano budynki i ogrodzono teren cmentarza. Odzyskano również część zniszczonych macew. Obecnie w dawnym domu przedpogrzebowym mieści się siedziba Stowarzyszenia "Borussia".

tekst: Krzysztof Bielawski
Kliknij tu, by obejrzeć film nagrany na tym cmentarzu

Olsztyn - dom przedpogrzebowy (bejt tahara) na cmentarzu żydowskim Olsztyn - dom przedpogrzebowy (bejt tahara) na cmentarzu żydowskim Olsztyn - dom przedpogrzebowy (bejt tahara) na cmentarzu żydowskim Olsztyn - dom przedpogrzebowy (bejt tahara) na cmentarzu żydowskim
foto: Krzysztof Bielawski foto: Krzysztof Bielawski foto: Krzysztof Bielawski foto: Krzysztof Bielawski
Fragmenty macew z cmentarza żydowskiego w Olsztynie Fragmenty macew z cmentarza żydowskiego w Olsztynie Fragmenty macew z cmentarza żydowskiego w Olsztynie Fragmenty macew z cmentarza żydowskiego w Olsztynie
foto: Krzysztof Bielawski foto: Krzysztof Bielawski foto: Krzysztof Bielawski foto: Krzysztof Bielawski
Cmentarz żydowski w Olsztynie Jewish cemetery in Olsztyn Cmentarz żydowski w Olsztynie Jewish cemetery in Olsztyn Cmentarz żydowski w Olsztynie Jewish cemetery in Olsztyn Cmentarz żydowski w Olsztynie Jewish cemetery in Olsztyn
foto: Sławomir Topolewski foto: Sławomir Topolewski foto: Sławomir Topolewski foto: Sławomir Topolewski
dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim w Olsztynie dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim w Olsztynie dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim w Olsztynie dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim w Olsztynie
foto: Sławomir Topolewski foto: Sławomir Topolewski foto: Sławomir Topolewski foto: Sławomir Topolewski
dom przedpogrzebowy (bet tahara) w Olsztynie stary dom przedpogrzebowy Olsztyn - stary dom przedpogrzebowy Cmentarz żydowski w Olsztynie
foto: Zbigniew Wróblewski foto: Zbigniew Wróblewski foto: Zbigniew Wróblewski foto: Zbigniew Wróblewski
Olsztyn - w trawie można odnaleźć jeszcze ślady grobów schody donikąd...
foto: Zbigniew Wróblewski foto: Zbigniew Wróblewski foto: Zbigniew Wróblewski foto: Zbigniew Wróblewski
Poszukujemy wszelkich informacji o Żydach z Olsztyna i ich nekropolii.
Czekamy też na relacje osób, które pamiętają ten cmentarz z okresu przed II wojną światową.
Teksty i zdjęcia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas