Kliknij, aby doda stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas
PΜCK      

Pierwsza wzmianka o dzielnicy 篡dowskiej w P這cku (w j瞛yku jidysz - Plotzk) pochodzi z 1237 roku. Dzielnica zajmowa豉 cz窷 starego miasta przy murach miejskich, na p馧nocny wsch鏚 od rynku i by豉 jedn z najstarszych w Polsce. Tu przed wojn mieszka這 w P這cku oko這 dziesi璚iu tysi璚y 砰d闚, kt鏎zy stanowili jedn trzeci wszystkich mieszka鎍闚. W P這cku wychodzi miesi璚znik "Dos Plotsker Wort" i tworzyli tu mi璠zy innymi pisarze Szalom Asz i Jakir Warszawski, malarze Natan Karen i Max Eljowicz.

W P這cku znajdowa造 si dwa cmentarze 篡dowskie. W 1568 roku zakupiono plac pod cmentarz, kt鏎y usytuowany jest przy obecnej ulicy 3 Maja, tu przy Liceum im W豉dys豉wa Jagie陶y. Najprawdopodobniej poch闚ki odbywa造 si na nim od 1570 roku. Natomiast nowy cmentarz za這穎no w 1845 roku przy ul. Sportowej.

Od pa寮ziernika 1939 roku, kiedy w豉dz w P這cku przej窸y niemieckie organy administracji cywilnej, zacz窸y si prze郵adowania ludno軼i 篡dowskiej, a miejsca 篡dowskiego kultu religijnego zosta造 zbezczeszczone lub zniszczone. Podczas likwidacji cmentarza przy ul. 3 Maja, grupa 砰d闚 odkopa豉 gr鏏 rabi Zysze Plockera, zmar貫go przed 103 laty. Szcz徠ki rabina owini皻o ta貫sem i wraz ze sprofanowanymi roda豉mi pochowano na nowym cmentarzu. Do ko鎍owego zatarcia 郵ad闚 po starym cmentarzu przyczyni造 si w豉dze po wojnie, przeznaczaj帷 ten teren pod zabudow. Obecnie znajduje si tu internat liceum. Jedyn pozosta這軼i po starym cmentarzu jest mur, kt鏎y zachowa si przy przej軼iu dla pieszych od ulicy 3 Maja do ulicy Padlewskiego. Prawie ca趾owicie zniszczono r闚nie nowy cmentarz, po這穎ny przy ul. Sportowej. Porozbijane macewy z obu cmentarzy przeznaczono na brukowanie chodnik闚 oraz do budowy schod闚 prowadz帷ych ze Wzg鏎za Dominika雟kiego nad Wis喚.

P這ck - 圭iana P豉czu Plock - fragment macewy Plock - fragment macewy
zdj璚ia: Ryszard Bielawski
Po wojnie powr鏂i這 do P這cka oko這 trzystu 砰d闚, kt鏎zy pr鏏owali odbudowa 篡cie religijne i kulturalne. 22 lutego 1945 powo豉no Komitet 砰dowski, kt鏎y w pa寮zierniku 1946 roku zorganizowa ekshumacj zw這k 砰d闚 p這ckich zamordowanych w parowie imielnickim. Zw這ki przeniesiono z miejsca ka幡i na cmentarz 篡dowski przy ul. Sportowej. Zachowany nowy cmentarz 篡dowski w P這cku po這穎ny jest przy ul. Mickiewicza. Cz窷 cmentarza, zamkni皻a, jest ogrodzona z trzech stron metalowym p這tem, kt鏎y oddziela cmentarz zamkni皻y od otwartego. Na murze, zwanym Murem P豉czu, osadzono fragmenty macew pochodz帷ych zar闚no ze starego, jak i nowego cmentarza.
P這ck - cmentarz 篡dowski fragment nagrobka zniszczona macewa gr鏏 na cmentarzu 篡dowskim w P這cku
zdj璚ia: Robert Lipowski

W przeciwleg貫j cz窷ci cmentarza znajduj si groby powojenne. Na niekt鏎ych tablicach inskrypcje trudne s ju do odczytania. Jest mi璠zy innymi gr鏏 Alfreda Blaja, kt鏎y urodzi si w 1876 roku w rodzinie kupieckiej. Uko鎍zy Akademi Handlow w Niemczech. Przed wojn prowadzi sklep b豉watny przy ul. Grodzkiej w P這cku. Wojn prze篡 na "aryjskich" papierach. Od 1946 roku by przewodnicz帷ym Komitetu 砰dowskiego w P這cku. Pracowa w PPS i Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Zmar 16 grudnia 1958 roku. Nagrobek w postaci ma貫j macewy z rze嬌ionym z豉manym drzewem - symbolem 鄉ierci - stoi na grobie niemowl璚ia Feliksa Papierczyka, zmar貫go w 12 grudnia 1954 roku, kt鏎y - jak g這si inskrypcja - "pozostawi w smutku rodzic闚 i siostrzyczk". Feliks by synkiem Abrama Papierczyka, kt鏎y po 鄉ierci Alfreda Blaja, kierowa Towarzystwem Spo貫czno-Kulturalnym 砰d闚 w P這cku. Na zrekonstruowanym nagrobku wyryte s dwa epitafia: "Tu spoczywaj zw這ki rzadkich cn鏒 niewiasty b.p. Blumy z Kenigsberg闚 Neumark, zmar貫j 24 wrze郾ia 1889, 篡豉 lat 73" oraz na g鏎ze nagrobka drugie epitafium: "Henia Lichtensztein zmar豉 16 marca 1946 roku, prze篡wszy lat 31". Helena Lichtensztein z domu Judit by豉 jedn z nielicznych os鏏, kt鏎e powr鏂i造 do P這cka prze篡wszy ob霩 w O鈍i璚imiu-Brzezince.

pomnik upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich - foto: Robert Lipowski pomnik upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich - foto: Robert Lipowski pomnik upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich - foto: Robert Lipowski pomnik upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich - foto: Robert Lipowski
zdj璚ia: Robert Lipowski

Na cmentarzu znajduje si te pomnik, upami皻niaj帷y zamordowanych 砰d闚 p這ckich, wykonany wed逝g projektu artysty plastyka Lucjana Kota z Bytomia.

Zbieraj帷 materia造 do mojego filmu "奸adami przesz這軼i" o zabytkach 篡dowskich w Polsce, po raz pierwszy odwiedzi貫m cmentarz 篡dowski w P這cku w 1997 roku. Cmentarz przedstawia wtedy widok godny po瘸這wania - teren by za鄉iecony, ogrodzenie odrapane, na pomniku anty篡dowskie napisy. Kiedy po latach ponownie odwiedzi貫m to miejsce, by貫m mile zaskoczony jego stanem. Cmentarz by pi瘯nie posprz徠any, ogrodzenie kompletne i odmalowane, a pomnik nieskazitelnie czysty.

Warto wiedzie, 瞠 na cmentarzu 篡dowskim w Warszawie przy ul. Okopowej, w kwaterze 1, tu obok ohelu Bera Sonnenberga znaduje si gr鏏 zmar貫go w 1833 r. cadyka Arie Lejba z P這cka. Jego gr鏏 jest odwiedzany przez chasyd闚 z r騜nych kraj闚. Cmentarz w Warszawie jest tak瞠 miejscem poch闚ku I. Flancgarta.

tekst: Ryszard Bielawski
Polecamy te odwiedzenie poni窺zych stron internetowych:
We remember Jewish P這ck!
Ksi璕a Pami璚i P這cka
Kliknij tu, by obejrze film video, nakr璚ony na terenie cmentarza w P這cku

Kuczki w P這cku w obiektywie Zbigniewa Nowaka
Jednym z 篡dowskim 鈍i徠 jest Sukot, zwany te 安i皻em Sza豉s闚 lub Kuczkami, upami皻niaj帷y czterdziestoletni tu豉czk 砰d闚 na pustyni. Zgodnie z poleceniem z Ksi璕i Kap豉雟kiej, brzmi帷ym: "B璠ziecie mieszka w sza豉sach przez siedem dni, aby wiedzia造 wasze przysz貫 pokolenia, 瞠 w sza豉sach kaza貫m mieszka synom izraelskim, gdy wyprowadzi貫m ich z ziemi egipskiej", w tym czasie m篹czy幡i modl si i jedz posi趾i poza domem, w sza豉sach ustawionych pod go造m niebem. Z czasem popularne sta這 si budowanie odpowiednika sza豉su - w Polsce zwanego kuczk - na balkonie domu. Do dzi w Polsce zachowa造 si nieliczne drewniane kuczki, kilka z nich mo積a odnale潭 w P這cku.
kuczka w P這cku kuczka w P這cku kuczka w P這cku P這ck - kuczka
Poszukujemy wszelkich informacji o 砰dach z Plocka i ich nekropoliach.
Czekamy te na relacje os鏏, kt鏎e pami皻aj te cmentarze z okresu przed II wojn 鈍iatow.
Teksty i zdj璚ia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl s chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materia堯w mo磧iwe wy陰cznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzie księga gości napisz do nas