Cmentarz żydowski w Pułtusku położony jest przy ul. Ogrodowej. Cmentarz powstał w latach dwudziestych XIX wieku, w związku z rozwojem liczebnym społeczności żydowskiej Pułtuska. Plac z przeznaczeniem na nekropolię ofiarował Zelman Lubranitzer.

Nekropolia została zdewastowana podczas II wojny światowej, już na przełomie lat 1939 i 1940. Naziści zmusili ludność żydowską do wyrwania płyt nagrobnych i wykorzystania ich do prac budowlanych, między innymi do wybrukowania dziedzińca parkowego oraz ułożenia schodów przy pułtuskim zamku. Nagrobki te pozostały tam do 1975 roku, do czasu powstania Domu Polonii. Część macew posłużyła do ułożenia krawężników i utwardzenia ulic, między innymi ul. Piotra Skargi. Jak wspomina jeden z mieszkańców miasta, po wyzwoleniu na cmentarzu zachowała się duża ilość nagrobków. Dzieła dewastacji dokończono w latach PRL. W latach pięćdziesiątych z części nagrobków ułożono kolektor ściekowy. W 1963 r. na terenie cmentarza wybudowano zakłady przemysłowe POLAM. Lokalna plotka głosi, że inżynier który wydał polecenie usunięcia ostatnich pomników nagrobnych, został porwany przez nieznanych sprawców i zamordowany.

Kilkadziesiąt zachowanych macew znajduje się w miejscowym muzeum. Nie stanowią one jednak części ogólnodostępnej ekspozycji i przechowywane są w muzealnym magazynie. Ostatnio do tej kolekcji dołączyły dwa zniszczone nagrobki, znajdujące się od lat w budynku Archiwum w Pułtusku. Niestety, pracownicy Muzeum zignorowali nasze dwukrotne prośby o zgodę na wykonanie zdjęć macew. Już wkrótce zamieścimy więcej informacji o historii pułtuskich Żydów.

tekst & zdjęcie: K. Bielawski
Księgę Pamięci Pułtuska znajdziesz tutaj:
Polecamy też odwiedzenie strony Jewish Pułtusk