Kliknij, aby dodać stronę do ulubionych
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas
SĘDZISZÓW MAŁOPOLSKI

Cmentarz żydowski w Sędziszowie Małopolskim znajduje się w południowej części miasta, przy ul. Szkarpowej i zajmuje działkę o nieregularnym kształcie o powierzchni 9539 m kw. Nekropolia została założona prawdopodobnie w XVIII w. Podawana w niektórych publikacjach informacja o powstaniu nekropolii w XVI w. wydaje się wątpliwa.

W ciągu około 200 lat funkcjonowania cmentarza pochowano na nim nie mniej niż kilka tysięcy osób. W 1885 r. spoczął tu miejscowy cadyk Awraham Horowic, syna Jakowa z Mielca, wnuk słynnego Naftalego Cwi z Ropczyc.

Podczas drugiej wojny światowej na cmentarzu naziści dokonywali egzekucji. Do największej z nich doszło 24 lipca 1942 r., w trakcie likwidacji getta, kiedy na terenie miasta oraz na cmentarzu rozstrzelano około 400 osób. Ciała ofiar pochowano w zbiorowej mogile w południowej części cmentarza.

Po zakończeniu działań wojennych miejscowy Komitet Żydowski doprowadził do upamiętnienia ofiar Zagłady. W 1946 r. na ich grobie ustawiono pomnik z napisem: "Tu spoczywa ponad 400 Żydów, którzy zginęli śmiercią męczeńską, zamordowani przez zbirów hitlerowskich w r. 1942. Cześć ich pamięci. Pomnik ten został postawiony przez Komitet Żydowski Sędziszowa w r. 1946".

W ciągu kolejnych dekad opuszczony cmentarz stopniowo niszczał. W jego obrębie przetrwały jedynie pojedyncze macewy lub ich fragmenty, m. in. nagrobek Mosze Lincera syna Chaima ha-Lewi, zm. 7 tiszri 5708 r. (21 września 1947 r.). W 1996 r. dzięki staraniom Fundacji Rodziny Nissenbaumów oraz rabina Sameula Teitelbauma nekropolia została ogrodzona i uporządkowana. Wzniesiono także ohel z macewą upamiętniającą cadyka Awrahama syna Jakowa Horowitza (zm. 1 adar 5645 r. - 16 lutego 1885 r.), jego żonę Rachelę córkę Szmuela ha-Kohena (zm. 14 kislew, rok nieznany) oraz Aszera Lemila syna Towie Horowitza, wnuka Awrahama Horowitza, zm. 10 siwan 5693 r. ( 9 grudnia 1932 r.).

Pod koniec kwietnia 2013 r. z inicjatywy Tomasza Kocura-Malca z grupy AntySchematy przeprowadzono akcję sprzątania cmentarza. W pracach uczestniczyli między innymi uczniowie z Liceum Ognokształcacego i Zespołu Szkół Zawodowych oraz osoby z Dziennego Centrum Aktywności Ruchowej. W ciągu trzech dni robót wykarczowano zarośla i wywieziono śmieci. W tym samym czasie na jednej z pobliskich posesji odnaleziono kolejną macewę, stojącą niegdyś na grobie Chany Bejli córki Josefa Dowa, zm. 7 ijar 5697 r. (18 kwietnia 1937 r.).

Cmentarz jest ogrodzony, z zamykaną bramą. Chęć wejścia na cmentarz należy uzgodnić wcześniej z Tomaszem Malcem z Fundacji AntySchematy2 (tel. 791 987 331).


tekst: Krzysztof Bielawski
zdjęcia: Małgorzata Płoszaj
Kliknij tu, by obejrzeć film nakręcony na
tym cmentarzu

Sędziszów Małopolski - brama cmentarza żydowskiego Sędziszów Małopolski - ohel cadyka Awrahama Horowica Sędziszów Małopolski - ohel cadyka Awrahama Horowica cmentarz żydowski w Sędziszowie Małopolskim
Sędziszów Małopolski - zbiorowa mogiła ofiar Zagłady Sędziszów Małopolski - grób Mosze Lincera syna Chaima ha-Lewi fragment nagrobka Sędziszów Małopolski - zniszczona macewa

Poszukujemy wszelkich informacji o Żydach z Sędziszowa Małopolskiego i ich nekropolii.
Czekamy też na relacje osób, które pamiętają ten cmentarz z okresu przed II wojną światową.

Teksty i zdjęcia opublikowane w serwisie www.kirkuty.xip.pl są chronione prawem autorskim.
Wykorzystanie materiałów możliwe wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody Redakcji.
strona główna cmentarze warto wiedzieć księga gości napisz do nas