SOPOT

Początki osadnictwa żydowskiego w Sopocie datuje się na połowę dziewiętnastego wieku. Na przełomie XIX i XX wieku nastąpił większy napływ Żydów do miasta, głównie z terenów obecnego województwa pomorskiego. Wielu przyjeżdżało tutaj również sezonowo - w celach wypoczynkowych i leczniczych. Byli to głównie Żydzi z Gdańska, Łodzi, Warszawy oraz z Niemiec.

Przynależność Sopotu do Wolnego Miasta Gdańska nie sprzyjała rozwojowi gminy żydowskiej. Represje rozpoczęły się w połowie lat trzydziestych. W 1938 roku podczas tak zwanej Nocy Kryształowej spalono synagogę. Szykany ze strony Niemców sprawiły, że część sopockich Żydów opuściła miasto.

Cmentarz żydowski w Sopocie przy ul. Malczewskiego powstał w 1913 roku i zajmuje powierzchnię 0,5 hektara. Jest to miejsce pochówku członków znanych rodzin gdańskich: Dancingerów, Fridmanów, Biełousów. Zachowały się nagrobki z lat 1922 -1936, z napisami w językach: polskim, niemieckim, rosyjskim i hebrajskim oraz fragmenty ohelu. Przetrwało także zabytkowe ogrodzenie z bramą - na jej szczycie można jeszcze odczytać napis w języku hebrajskim: "Oto jest brama do Boga". Na cmentarzu znajduje się pomnik poświecony żołnierzom żydowskim. W ostatnim czasie z inicjatywy lokalnych władz oraz Fundacji Nissenbaumów teren nekropolii uporządkowano.

Polecamy też lekturę artykułu Społeczność żydowska w Sopocie.

tekst: Janusz Peter & Artur Cyruk